De kerstperiode is overal ter wereld een feest van gezelligheid, samenzijn en vooral van eten. Elk land heeft zijn eigen culinaire tradities die diepgeworteld zijn in geschiedenis en religie en verweven zijn met lokaal verkrijgbare producten. Laten we eens een culinaire reis maken langs diverse landen om te ontdekken wat daar op de kersttafel verschijnt en waarom.
Kerststollen en gourmetten
In menig Nederlands huis verschijnt tijdens het kerstontbijt een kerststol op tafel. De stol, een zoet brood gevuld met rozijnen, sukade, noten en een kern van amandelspijs, heeft een lange geschiedenis. Oorspronkelijk was het een heidens midwinterbrood, symbool van vruchtbaarheid en de zonnewende. Later kreeg het een christelijke betekenis: de langwerpige vorm zou het kindje Jezus in doeken voorstellen. Met de feestdagen worden er, alleen al in ons land, miljoenen kerststollen verkocht.
Daarnaast is gourmetten niet meer weg te denken uit onze huiskamers. Deze traditie is relatief jong: het werd in de jaren 70 populair dankzij promotiecampagnes van het Nederlands Vleesbureau. Het idee van samen aan tafel koken en bakken past perfect bij het Nederlandse gevoel voor gezelligheid: eten als sociaal ritueel. De laatste jaren komt er bij meer dan 1 op de 3 huishoudens met de feestdagen een gourmetstel op tafel.
Bekijke al het aanbod: VLEES VAN DE BOER
Ga je zelf brood bakken voor het kerstontbijt, dan zijn er tientallen molenwinkels in Nederland waar je de beste ingrediënten en bakmixen kunt kopen. Kant en klare gourmetpakketten zijn verkrijgbaar bij allerlei boerderijwinkels.
Voor meelproducten van de molen en vlees rechtstreeks van de boerderij vind je honderden adressen op https://lokaalwijzer.nl/ .
Van Gluhwein tot Christmas pudding
De Duitse Christstollen is de voorloper van onze kerststol. Al in de 15e eeuw werd hij in Dresden gebakken, oorspronkelijk met slechts meel, gist en water, want in de adventstijd was het gebruik van boter verboden. Pas toen paus Innocentius in 1490 het verbod ophief door een pauselijk decreet uit te vaardigen genaamd de Butterbrief, mocht men boter gebruiken. Dit maakte de stol een stuk smakelijker.
En wat is Kerst zonder een mok Glühwein? Deze warme wijn met kaneel, kruidnagel en sinaasappel vindt zijn oorsprong in de Romeinse tijd, waar men wijn met kruiden verwarmde om kou en ziektes te verdrijven. In de middeleeuwen werd het in Duitsland een kersttraditie, vooral op de beroemde kerstmarkten. 
Het ontstaan van de Engelse Christmaspudding gaat terug tot in de Middeleeuwen. In de 14e eeuw stond er met feestdagen een kruidige pap op tafel genaamd frumenty, gemaakt van rundvet, granen, fruit en kruiden. Door de eeuwen heen veranderde de bereidingswijze van pap naar een stevige, gestoomde pudding vol gedroogd fruit, rum en suiker. Elke familie heeft voor dit kerstdessert haar eigen recept, vaak van generatie op generatie doorgegeven.
Ook de mince pie, een zoet kerstgebakje, heeft religieuze symboliek. De ovale vorm moest de kribbe van Jezus voorstellen. Het recept voor de pie werd door kruisvaarders mee naar Engeland genomen. Toentertijd bevatte de vulling vlees, maar tegenwoordig is het een mix van gedroogde vruchten zoals rozijnen en krenten, appel, specerijen en drank.
Bon appétit/buon appetito
In Frankrijk is een opgerolde cake in de vorm van een boomstam hét traditionele kerstdessert. De traditie voor het maken van deze Bûche de Noël ontstond in de 19e eeuw, geïnspireerd op het oude gebruik om met Kerstmis een extra groot houtblok in de open haard te branden. Dat blok moest warmte, geluk en overvloed brengen. Hoe langzamer het opbrandde, hoe meer voorspoed het gezin in het nieuwe jaar zou kennen. Toen open haarden uit de huizen verdwenen, verplaatste men het houtblokritueel naar de eettafel – als dessert.
De Italiaanse Panettone uit Milaan is een luchtige broodcake met rozijnen en gekonfijt fruit. Volgens de legende bakte een jonge kok, Toni, dit brood in allerijl tijdens het hofbanket van een hertog toen een ander dessert mislukte. Het viel zo in de smaak dat men het “Pan di Toni” (brood van Toni) ging noemen. Het brood wordt traditioneel geserveerd na het kerstdiner, vaak met een zoete wijn of koffie.
Op kerstavond eten veel Italianen geen vlees maar vis, vooral in het zuiden van Italië. Dit komt voort uit een katholieke traditie, waarin het eten van vlees op religieuze feestdagen vaak werd vermeden. Het “Feest van de 7 vissen” is nog steeds een geliefde kerstmaaltijd.
Julbord en tamales
Het Zweedse Julbord (kersttafel) is een buffet vol klassiekers als gehaktballetjes, ingelegde haring, ham en aardappelschotels. De traditie komt van het oude boerengebruik om bij de winterzonnewende al het overgebleven voedsel te delen. Julbord is een belangrijk sociaal evenement, dat zowel thuis als in restaurants wordt gevierd, vaak met veel eten en een drankje genaamd glögg. Dit is de Scandinavische versie van glühwein, geserveerd met amandelen en rozijnen op de bodem van het glas. Het symboliseert warmte in de koude, donkere decembermaanden.
In Mexico draait het met Kerst om tamales, maïspakketjes gevuld met vlees, kaas of bonen en ponche navideño, een warme vruchtenpunch met kaneel, guave en rum. De naam komt van het woord tamalli wat "ingepakt" betekent. Dit verwijst naar de manier waarop het maïsdeeg met vulling wordt bereid en ingepakt. Tamales werden al gegeten door de Azteken tijdens rituelen voor vruchtbaarheid en overvloed.
De punch is een standaard onderdeel van kerstvieringen in Mexico en andere Latijns-Amerikaanse landen en wordt aangeboden aan gasten als verwarmend drankje op koude avonden.
Tot slot
Of het nu gaat om een zelfgebakken kerststol of een uitbundig julbord – kersteten vertelt verhalen over hoop, overvloed, familie en geschiedenis. Elk gerecht is een herinnering van de winterse behoefte aan warmte en samenzijn.
Dus als je deze kerst aan tafel zit, weet dan: je eet niet alleen iets lekkers – je proeft eeuwen aan traditie. 
Voor je kerstboodschappen vind je op www.lokaalwijzer.nl bijna 1100 adressen waar lokaal gemaakte producten worden verkocht. Wijn van Nederlandse wijngaarden, vlees uit de plaatselijke boerderijwinkel, honing en jam van de lokale imker en fruitteler, regionaal gemaakte kaas voor je kaasplankje, noem maar op.
Rest ons jullie fijne feestdagen te wensen en we hopen iedereen in het nieuwe jaar weer te mogen begroeten op onze website en Facebookpagina.
Dennis, Robin en Avelien